"Mali ludzie, wielkie emocje" Alyssa Blask Campbell, Lauren Elizabeth Stauble

Co rozumiecie przez pojęcie „inteligencja emocjonalna”? Czy świadomości emocji, przetwarzania ich można się nauczyć? Czy można się rozwijać w tym obszarze? Coraz więcej głosów mówi, że tak i że należy dbać o dziecięce emocje już od najmłodszych lat. Tak jak uczymy dzieci zakładać kurtkę, tak możemy nauczyć je radzić sobie z wybuchami złości. Jak to zrobić możemy przeczytać chociażby w poradniku „Mali ludzie, wielkie emocje” autorstwa dwóch doświadczonych pedagożek Alyssy Blask Campbell i Lauren Elizabeth Stauble.

Autorki wypracowały metodę Wspólnego Przetwarzania Emocji (WPE), ale ja bym się nie przywiązywała do tej nazwy. To co proponują Campbell i Staube wpisuje się w nurt oparty na świadomości emocjonalnej, regulacji i empatii. Zrozum emocje i to co z tobą robią, a nie je tłum – tak krótko mogę go podsumować. Generalnie pasuje to do współczesnego podejścia do wychowania, w którym rodzic ma być kierunkowskazem, ale też partnerem w dorastaniu. Ma pomagać, a nie musztrować. Ma być obok.

„Mali ludzie, wielkie emocje” to wspaniała, ciepła i empatyczna książka. Autorki przyjmują koleżeńska postawę. Przybijają „piątkę zrozumienia”. Mówią, że widzą z czym rodzic się mierzy. Tu nie ma mentora i ucznia, a raczej kawka z koleżanką, która już doświadczyła podobnych wyzwań i może nam coś poradzić.

Umiejętnie łączą specjalistyczne pojęcia z praktyką. Opisują przypadki, z jakimi zmierzyły się w swojej pracy, jak i wspomnieniami ze swojego domu rodzinnego. Mówią, że nie można odwzorowywać ich jeden do jednego, ale proponują też gros tabelek, jak można zamienić język na wspierający. Dokładają wszelkich starań, aby czytelnicy zrozumieli, dlaczego dziecko się tak zachowuje i co może chcieć przez to zachowanie powiedzieć. Nie zapomina też o opiekunach. Podkreślają moc zachowań poniekąd zaprogramowanych u nas w toku dorastania, ale też przypominają o zadbaniu o własny dobrostan. Nie straszą, a wspierają w – czasami wyczerpującej – drodze zrozumienia emocjo małych ludzi.

Mówimy tu o wychowaniu z szacunkiem. Bo to szacunek powoduje wzrost poczucia właśnej wartości . To co czuję, myślę jest ważne, więc i ja jestem ważny/a. Mam prawo być zły/a, bo moje plany nie wypaliły, ale potrafię sobie z tą złością dobrze poradzić. Takiej świadomości nie wypracowuje się w kilka dni. To nasza konsekwencja sprawi, że dzieci się tego nauczą. A takie poradniki, jak „Mali ludzie, wielkie emocje” pomogą nam tę konsekwencję wypracować.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Witaj, piękna pastereczko" Konrad Cieplik

Czy bratnie dusze zawsze się odnajdą? Miło jest wierzyć, że tak. Bohaterowie powieści „Witaj, piękna pastereczko” zrobili to w niecodziennych okolicznościach. Albańskie góry. Starszy mężczyzna urządza sobie wycieczkę na Harleyu. Nagle drogę zastępuje mu stado owiec, a wśród nich ona, piękna pastereczka. Dwudziestokilkuletnia Louisa od razu przykuła jego uwagę. Pomyślicie sobie, że dziad upatrzył sobie młodą dziewczynę. To nie tak. Konrad Cieplik, autor książki, kreuje bardzo ciekawą relację opartą na trudnym do zdefiniowania magnetyzmie. Na czymś co nazywamy właśnie porozumieniem dusz. Więź głęboką, szczerą, troskliwą. Więź magiczną.

Jest to książka z tych spokojnych, nieco lirycznych. Znajdziemy tu co prawda kilka zwrotów akcji, które nieco ożywiają fabułę, ale nie ukrywajmy, że to nie one są najważniejsze, a bohaterowie. „Witaj, piękna pastereczko” to powieść oparta głównie na dialogach. On i ona rozmawiają mając za nic czas i obowiązki. Ważni są wyłącznie oni. Cieplik uchwycił to, jak są na sobie skoncentrowani. Oni nie tylko mówią, ale też uważnie słuchają i obserwują. Chłoną siebie. Są dla siebie – tu i teraz – całym światem. Chcą się siebie, jak najlepiej nauczyć, ale też – w końcu – znaleźli kogoś, komu mogą się wygadać. Doceniają uwagę, jaką poświęca im druga osoba i się otwierają. Otwierają pomimo doświadczeń, pomimo zranienia, pomimo traumy.

Wspomniany liryzm jest naprawdę czarujący, aczkolwiek Konrad Cieplik postarał się, abyśmy zbytnio się nie rozmarzyli podczas czytania książki jego autorstwa. Nie mogę mu wybaczyć, że burzy te inteligentne, zabawne, wzruszające, delikatne, czułe, a nawet czasami frywolne dialogi przekleństwami. Kompletnie nie rozumiem ich zastosowania. Dlaczego dana postać nagle się unosi i zaczyna „rzucać mięsem”? Dlaczego „zajebiście” nie można zastąpić innym przymiotnikiem? „Łacina”, chociaż nie dominuje, bardzo burzyła mi odbiór książki. Czułam się tak, jakby podczas słuchania muzyki relaksacyjnej, ktoś zaczął skrobać widelcem o talerz. Ekstremalnie wysoki poziom wytrącenia z równowagi.

„Witaj, piękna pastereczko” czaruje przede wszystkim klimatem. Cudownie można zasłuchać się w rozmowy bohaterów, a odludne tło dodaje jeszcze temu uroku. Cieplik sprawnie operuje słowem, aby stworzyć bohaterom swoisty mikroświat. Wrażenie, że oni żyją wyłącznie dla sobie jest porażające i zachwycające. Nie wiem, po co stworzył rysy na tym krysztale. Po co te brzydkie słowa go skaziły? Zapewne miał w tym jakiś zamysł. Nie będę domniemywać jaki. Jak już wspominałam, mnie wulgaryzmy kompletnie wybijały z rytmu, a odbiór książki sporo na tym stracił. 

Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.

Czytaj więcej »

"Bez powrotu" Lisa Gray

Gospodyni domowa, młoda artystka, asystentka adwokata – Mallory, Laurie i Amandę łączyło tylko miejsce, w którym zniknęły. Ślad tych kobiet urywa się przy autostradzie na odludziach Kalifornii. Te sprawy powiązała najpierw matka jednej z zganionych, a potem swoimi spostrzeżeniami podzieliła się z Jessicą Shaw i Mattem Connorem – detektywami, których wyjęła. Coś musi łączyć te kobiety, a miejsce ich zniknięcia nie może być przypadkowe.

Do pewnego momentu „Bez powrotu” Lisy Gray czytało mi się całkiem dobrze. Nie jest to wybitny kryminał, został napisany dość prostym językiem bez zbędnego pogłębiania i zapętlania, jednak sprawa jest ciekawa, a fabuła dobrze skonstruowana. Szczególnie podobały mi się momenty, kiedy detektywi coś odkryli, a za moment dostaliśmy wspomnienia ofiary. Pozwala nam konfrontować postępy śledztwa z tym, co się wydarzyło. Generalnie w tej powieści jest kilka perspektyw, ale każda potrzebna i przywołana w odpowiednim momencie.

Czytam sobie całkiem zadowolona i nagle jedna scena, jedno spojrzenie, jeden telefon i... nigdy nie widziałam tak koncertowo skopanego kryminału. Właściwie od początku można zarzucić autorce, że jej detektywom dowody wręcz wpadają w ręce. Przychodzi im to z taką łatwością aż dziw, że średnio rozgarnięty policjant nie połączył tych nitek. Jednak „Bez powrotu” czyta się na tyle dobrze, że nie jest to irytujące. Po czym nadchodzi TA scena. Strony 192-194. Jessica rozmawia z kochankiem Amandy i coś przykuwa jej uwagę. W tym momencie wszystko staje się jasne, a jest jeszcze jakieś 160 stron do końca. 160 stron, których nie miałam potrzeby czytać, na których – co prawda – doprecyzowano, co się wydarzyło, jednak niczym mnie nie zaskoczyły. Właściwie po tej scenie mogłabym przeskoczyć do epilogu, który Gray super wymyśliła.

„Bez powrotu” to czytelnicze zadowolenie i rozczarowanie w jednym. Jest to taki weekendowy kryminał, przy którym można fajnie odpocząć. Szkoda, że autorka dłużej nie pociągnęła tajemnicy, dłużej nie trzymała czytelników w niepewności. To zawsze pozytywnie wpływa na odbiór, podkręca emocje. Niestety sprawiła, że powieść ta z integrującej – w jednej chwili – stała się oczywista. Mnie ta chwila odebrała dużo radości z czytania.

Czytaj więcej »

"Emi i Tajny Klub Superdziewczyn. List w butelce" Agnieszka Mielech

W książce „Emi i Tajny Klub Superdziewczyn. List w butelce” zostały poruszone wątki ekologiczne i przyjacielskie. Zanim bohaterowie znajdą tytułowy list wiele się wydarzy. Dowiedzą się nowych rzeczy, a także wpadną na genialny pomysł. A wszystko zaczęło się od szkolnych ekowarsztatów i chęci ucieczki pani Laury (mamy Flory) od miejskiego życia. To doprowadza klub nad morze, gdzie ten organizuje akcję sprzątania plaży, podczas której w ręce bohaterów wpada butelka z niecodzienną zawartością.

Jak zwykle członkowie Tajneg Klubu Superdziewczyn niczego nie robią na „pół gwizdka”. Czy to szkolne zajęcia, czy wsparcie koleżanki, czy chęć zrobienia czegoś pożytecznego, czy (wreszcie) rozwiązanie zagadki listu w butelce – Emi i jej przyjaciele są w 100% zaangażowani w to, do czego się zabierają.

W przypadku tej części przygód klubu Agnieszka Mielech (autorka) szczególną uwagę zwraca na ekotreści. Szkolne warsztaty poniekąd inspirują bohaterów do przeprowadzenia własnej akcji i posprzątania kawałka świata. Wydarzenie wypada doskonale, a Emi i jej przyjaciele mają poczucie, że zrobili coś dobrego. Fabuła jest ciekawa i spójna. To co dzieje się w szkole świetnie koresponduje z dalszymi wydarzeniami.

Nie mogę zapomnieć o wątkach koleżeńskich. Wizja rozstania z Florą nieco przygnębia koleżanki, ale te i tak postanawiają wesprzeć ją w przeprowadzce. Element z listem pokazuje, że odległość wcale nie jest przeszkodą w pielęgnowaniu przyjaźni. Jeżeli chcemy, jeżeli nam zależy są narzędzia, która mogą nam w tym pomóc.

„List w butelce” dostaje miano jednej z moich ulubionych części tego cyklu. Bardzo udana fabuła, którą autorka sprytnie trzyma w ryzach. Dzieje się dużo – jak to w przypadku tego cyklu – ale Mielech spaja wszystko głównie dzięki wątkowi eko. A ten przyjacielski jest jak przysłowiowa wisienka na na torcie. Jest wspaniałym wykończeniem opisanej historii.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

Zabawza z naklejkami: "W wiejskiej zagrodzie", "Zwierzęta świata"

Komu, komu naklejki ze zwierzętami? Chyba widzę kilku chętnych. Super, bo i naklejki i zwierzaki to dobry materiał do zabawy, Chciałam pokazać wam dziś dwie publikacje od wydawnictwa MD Creative: „Zwierzęta świata” i „W wiejskiej zagrodzie”. W obu wydawca obiecuje ponad 100 naklejek zabawy. W każdej z nich czekają na dzieci plansze, które należy wypełnić zwierzakami. Brzmi dobrze, prawda?

Są to takie publikacje , które cenię za „wolność”. Tu nie ma poleceń, nikt nam nie narzuca, co i jak mamy zrobić. Można dać się ponieść szaleństwu, mieć gdzieś zasady fizyki i sprawić, że owce będą latały, albo podejść do zadania metodycznie i ustawić je spokojnie skubiące trawę. Dobrym przykładem będzie tu karata z zepsutym traktorem. Najpierw synek spokojnie przyklejał urwane elementy, po czym nagle stwierdził, że on musi zrobić supermaszynę i go wzmocnić. Nie zaprzeczę, że powstał dziwny twór, ale z jakim entuzjazmem został on wykreowany.

Powyższa historia pokazuje też, że zaangażowanie rodzica można stopniować w zależności od potrzeby i zasobów. Książkę „Dzikie zwierzęta” można fantastycznie wykorzystać do rozmowy o różnych środowiskach, ale to ty – nie wydawca – jesteście moderatorami tej lekcji. Dajecie z siebie tyle, ile czujcie.

Na koniec jeszcze chciałabym przypomnieć, że naklejki to zarówno rozwój motoryki, ale też rozwój mowy. Mowa rodzi się w mózgu, a wszelkie logiczne wyzwania ten mózg pomagają rozwijać. Prezentowane publikacje dają nam i takie możliwości. Zaprośmy dzieci, aby zasadziły warzywa na odpowiednie grządki, albo przyporządkowały maluchy do swoich mam.

Znacie to, kiedy dziecko koniecznie chce się z wami bawić po powrocie z przedszkola, a w wy marzycie tylko o spokojnym wypiciu herbaty? Ja w takich chwilach wspomagam się właśnie podobnymi książeczkami. Rozkładamy się na kanapie, gadamy sobie i naklejamy, To są bardzo fajne momenty.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Pas Szahida" Wojciech Kulawski

„Pas Szahida” to trzeci tom trylogii „Cienie w mroku” autorstwa Wojciecha Kulawskiego (poprzednie dwa to „Rzeźbiarz kości” i „Projekt 1002”). Trylogii, w której autor zaczyna od makabrycznych wydarzeń II wojny światowej, aby przez czasy PRL dotrzeć do współczesności. Trylogii, w której nic nie ginie, która prezentuje zaskakujący ciąg wydarzeń, w której przeszłość stała się projektantem teraźniejszości. Trylogii wyjątkowo mocnej i intensywnej. „Pas Szahida” rozpoczyna się od ataku bronią chemiczną, a to dopiero zapowiedź tego, co będzie się w tej książce działo.

Kulawki zaczął tę opowieść intrygującym wątkiem zagadek matematycznych ukrytych w domu Tomka Wetlińskiego oraz makabrycznych „dzieł sztuki”, co mogliśmy śledzić w powieści „Rzeźbiarz kości”. „Projekt 1002” to bezwzględna historia eksperymentów na ludziach. Natomiast „Pas Szahida” to doskonałe zwieńczenie trylogii.

Dafner i Weltiński, bohaterowie książki, są już bardzo zmęczeni, a wręcz „przetyrani” tym, co ich spotkało. Jednaka ciągle są w grze. Tym razem akcja przybiera międzynarodowy wymiar, a bohaterowie muszą jechać do Manchesteru, a tam poddać się zasadom gry. Czy w ogóle maja szansę ja wygrać? To pytanie nie jest przypadkowe, bo jeden z antagonistów jest zafascynowany teorią gier. Kreuje rzeczywistość, ale ceni dobre wybory. Być może zostawi chłopakom jakąś furtkę?

„Pas Szahida” to powieść sensacyjna w najlepszym wydaniu. Nie przesadzę, jak napiszę, że jest to moja ulubiona część tego cyklu. Jest wyjątkowo dynamiczna i intensywna., a przy tym nieco surowa, co doskonale wpisuje się w mój gust. Widać ogrom pomysłów, jakie miał autor i jak doskonale wplótł je w fabułę. Widać też doskonały plan. Ba, bardzo dobrze zaplanowany cykl książkowy. Każda z części jest nieco inna, ale w „Pasie Szahida” widzimy, do czego Kulawski zmierzał. Tu zostają uzupełnione wszystkie luki. Przy niektórych wątkach Kulawski nieco przetrzymał czytelników, ale skro zaprasza na tak spektakularny finał, było warto.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Drżąca ręka fałszerza" Patricia Highsmith

Zanim przedstawię wam fabułę książki, o której chciałam dziś opowiedzieć. Porozmawiajmy chwilę o etykietach. Buszując po portalach książkowych zwracamy uwagę na tzw. gatunek (pewna redaktorka poprawiła mnie kiedyś, że nie jest to poprawne określanie, ale tak utarło się w „branży”, że pozwolę sobie go użyć). Patrzymy, czy dana książka jest thrillerem, romansem, a może powieścią obyczajową. Czasami przylepiamy tez etykiety autorom, bo kojarzą nam się z konkretnym gatunkiem. I tak Patricia Highsmith często nazywana jest mistrzynią thrillera psychologicznego, bo właśnie na takie aspekty zwraca uwagę w swoich powieściach. Chociaż na skrzydełku okładki „Drżącej reki fałszerza” [wyd. 2026] wydawca słusznie i zachowawczo napisał, że jest mistrzynią powieści psychologicznej z wątkiem kryminalnym. I to chyba dużo bardziej pasuje do tego, co autorka w tej powieści zawarła.

Bohaterem książki jest Howard Ingham, pisarz. Spędza on czas w Tunezji, gdzie ma pracować nad scenariuszem. Czeka na przybycie znajomego i producenta, jednak ten nie daje znaków życia. Również narzeczona Howarda nie pisze pomimo obietnic. Pisarz próbuje oddać się pracy i poczuć atmosferę Tunezji. Umila sobie czas spędzając czas z ekscentrycznym Amerykaninem Adamsem i duńskim malarzem Jensenem. A to co się dzieje wokół niego jest coraz bardziej niepokojące i prowokuje pytanie o zasady.

Sięgając po „Drżącą rękę fałszerza” nie powinniśmy się nastawiać na nic. Zostawić za sobą wszelkie etykiety, pozbyć się oczekiwań i oddać się klimatowi książki. Patricia Highsmith nie kreuje burzliwej fabuły, za to dba o klimat. I to nie jest tak, że w książce mało się dzieje. Raczej chodzi o to, że wydaje się nam, iż wydarzenia same w sobie są drugorzędne. Że tu bardziej chodzi o myśli, reakcje, interpretacje. Każde słowo, każdy gest mają znaczenie. Albo inaczej: mogą je mieć, ale też mogą być kompletnie bezwartościowe bądź dwuznaczne. To czytelnik musi drążyć, uważać, rozliczać bohaterów.

Ów niepokój wzmaga zawieszenie bohatera na styku kultur – być może jeszcze bardziej znamienne teraz niż kiedy książka powstawała. Highsmith subtelnie wykorzystuje różnice kulturowe, podkreślając je, ale też kreując pewną dwulicowość i u turystów, i u gospodarzy. Jedni patrzą na drugich, jak na sługi, ale przy rym czują, że nie są u siebie i są na ich łasce i niełasce.

Mam wrażenie, że współczesny czytelnik trochę inaczej patrzy na świat niż bohaterowie książki. Szczególnie polityczno-kulturowe tło się zmieniło. Mówiąc prosto żyjemy czymś innym, przez co trochę trudno jest analizować, tak ważną w tej powieści, psychologie postaci. Czy to znaczy, że „Drżąca ręka fałszerza” się zestarzała? Na pewno wymaga więcej, na pewno jest trudniejsza w odbiorze. Musimy spojrzeć na postacie, ich postawy moralne szerzej, ogólniej. Czy jesteśmy gotowi wznieść się ponad fabułę?

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Tabliczka mnożenia z naklejkami i plakatem"

Ostatnio często słyszę pytanie: „Jak M. radzi sobie z tabliczką mnożenia?”. Faktycznie jest to jakieś wyzwanie dla drugoklasistów. Dopiero co nauczyli się dodawać, a tu nowy typ działań matematycznych. Jeszcze wspominam, jak sama obliczałam tzw. słupki, aby zapamiętać kolejne działania, a teraz odpytuję własną córkę. Jak umilić sobie naukę tabliczki mnożenia? Wydawnictwo MD Creative zaproponowało zeszyt z naklejkami.

Nie bez powodu użyłam słowa „umilić”, bo raczej nie znajdziemy tu jakichś cudownych patentów na naukę tabliczki mnożenia. To raczej pomysłowe utrwalanie sobie przerobionego materiału. Można na chwilę odłożyć długopis i zeszyt, zamiast tego będą kurczaczki, świnki, kropki, truskawki, cyferki i inne naklejki. Coś tam autorzy tej publikacji próbują nam podpowiedzieć, a raczej podkreślić pewne prawidłowości, jednak to my musimy odwalić robotę z liczeniem. Natomiast w tak uroczym wydaniu jest ona na pewno przyjemniejsza.

Świetnym dodatkiem jest plakat. Ja, jako wzrokowiec, często obklejałam sobie pokój podobnymi materiałami i widziałam, że przynosi to efekty. Do tej pory nad biurkiem córki wisiała kartka z liczbami rzymskimi, ale te już opanowała, więc zamienię ją właśnie na ten plakat i będę M. zachęcać, aby na niego zerkała.

Czy tabliczka mnożenia jest taka straszna? Moim zdaniem nie. Przecież, jak się dobrze zrozumie, na czym ona polega zawsze można dobie dodać kolejną wartość, jeżeli mamy wątpliwości. Oczywiście dążymy do biegłego operowania nią w zakresie 100. A skoro możemy tę naukę uatrakcyjnić, dlaczego z tego nie skorzystać.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Pola i Lili. Sukces" Olivia Tuffin

Pola dostaje wspaniałą propozycję. Ma reprezentować w zawodach znaną stajnię. Dziewczyna jest zachwycona, szczególnie że na letni okres może zabrać ze sobą Lili i jej źrebaka Sekreta. Na miejscu dowiaduje się, że w stajni Jonesów wydarzyło się coś tragicznego. Córka właścicielki nie chce się zbliżać do koni, a obsługa instruuje Polę, aby nie wspominała o poprzedniej dżokejce, Lenie.

Trzeci tom cyklu „Pola i Lili” zatytułowany jest „Sukces”. Czy to oznacza, że Pola osiągnie sukces w zawodach, a może w życiu prywatnym, albo jeszcze w innym obszarze? Przyznacie, że jest to obiecujący tytuł, tak jak obiecujące są bohaterki cyklu. Do tego dodać muszę, że Olivia Tuffin potrafi zadbać o dramatyzm. Autorzy kryminałów mogliby brać z niej przekład, jak wprowadzać tajemnicę, ale jej sztucznie nie przedłużać. Co się wydarzyło w stajni Jonesów? Dlaczego Ola odcina się od koni, a w Lenie jest tyle jadu? Autorka idealnie zgrywa napięcie i tempo, aby dostarczyć nam emocji i radości z czytania.

Nietypowe tło cyklu – czyli stadnina i pokazy konne – też są bardzo atrakcyjne. Przenoszą nas do innego świata. Ludzi pełnych pasji, zaangażowanych w to co robią. Świata rywalizacji, która nie zawsze przebiega czystko, jednak u Tuffin to miłość do koni zwycięża. Pola jest bohaterką, która pokazuje, że zajmować się tym, co się kocha to już sukces.

Muszę pochwalić ten cykl dla młodszej młodzieży. Kocham pasję, jaka wylewa się z jego kartek. Czy to będzie pasja do koni, do rysunku, do tańca zawsze będę podziwiała ludzi z pasją. Autorka książek fantastycznie o tym opowiada, nie zapominając, że potrzebna jest też nutka dramatyzmu, aby opowieść była ekscytująca. Doskonale się to czyta.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Shy" Max Porter

Dziś opowiem wam o książce, której się nie czyta, a doświadcza. Max Porter w krótkiej powieści „Shy” wciąga nas w głąb umysłu młodego chłopaka, który kompletnie nie może poradzić sobie ze sobą i ze światem. Shy ucieka z ośrodka dla zaburzonej młodzieży w mrok nocy. Jednak nawet tam nie ma schronienia przed natrętnymi myślami. Nie ma schronienia przed samym sobą.

„Shy” to proza fragmentaryczna, chaotyczny, dzika. Tu nie chodzi o złożenie historii Shy'a, o opowiedzenie, dlaczego taki jest. Tu chodzi o wczucie się pewien stan. Poczucie tego, co targa tym chłopakiem. Zobaczenie jego gniewu i rozpaczy. Tego jak chce, aby wszyscy dali mu spokój, ale też jak bardzo chce, aby mu pomogli to jakoś poukładać. Myślę, że znamienne będzie tu podejście do matki, która jest dla niego zarówno całym złem tego świata, ale też najlepiej wie, jak ukoić nocne koszmary. To proza głośna, bo głosy w głowie Shy'a wręcz krzyczą nie dając mu upragnionego wytchnienia. To proza pulsująca. Porter kreuje bohatera zasłuchanego w rytm drum'n'bass, co idealnie komponuje się z szybkim tempem i poszatkowaną narracją.

„Shy” wcale nie jest opowieścią o patologicznej rodzinie. W tej rozsypance widać chłopaka wychowanego z miłością, którego porwała fala buntu i to, że nie umiał jej powstrzymać napędziło cała złość, która zaczęła spychać go coraz niżej. Porter pokazuje dojrzewanie jako niebezpieczny proces. U jego bohatera wymknęło się ono spod kontroli. Z jakiegoś powodu nastoletnie gniew nie znalazł ujścia i zatruł tego chłopaka.

Jeszcze raz to powtórzę: my nie mamy analizować dlaczego tak się stało. My mamy przez chwilę być Shy'em i doświadczać jego gniewu i zagubienia. Zobaczyć jakie to trudne. Kolejna scena to kolejny demon, który wyciąga szpony z otchłani. Chce się krzyczeć, aby je przegonić. I Shy krzyczy, dopóki starczy mu oddechu.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Zabić drozda" Lee Harper

Lata 30 XX wieku, małe amerykańskie miasteczko. Jean Louise – zwana Smykiem – zaczyna swoją opowieść: „Mając niespełna trzynaście lat, mój brat Jem doznał skomplikowanego złamania ręki. (…) Z biegiem lat mogąc popatrzeć z perspektywy na wydarzenia, które doprowadziły do tego wypadku, nieraz je omawialiśmy. Moim zdaniem, zapoczątkowali to wszystko Ewellowie, ale Jem, starszy ode mnie o cztery lata, twierdził, że to się zaczęło grubo wcześniej. Że to się zaczęło w czasie tamtych wakacji, gdy po raz pierwszy przyjechał do nas Dill, bo to przecież Dill nam podsunął myśl, że dobrze byłoby doprowadzić do tego, by »Dziki« Radley się ujawnił.”¹

I w tym momencie zaczyna się ta poruszająca historia. Cieszę się, że usiadłam do niej z czystą głową. Nie oglądałam adaptacji filmowej, nawet nie zerknęłam do opisu. Dałam się prowadzić Jean Louise za rękę i z jej perspektywy patrzeć na brata, ojca, szkołę, kolegów, miasteczko. Nie szukałam, nie czekałam. Właściwie nawet przez chwilę zastawiałam się, o czym Lee Harper chce opowiedzieć, ale szybko uznałam, że to przyjdzie samo. I przyszło. Atticus Finch z jego mądrością dołączył do grona moich ulubionych bohaterów literackich. A przede wszystkim widać, jak ta mądrość wspaniale kształtuje jego dzieci. Może nieco psotne i nieco pobrudzone od szwendania się tu i tam, ale jakże bystre i empatyczne.

Kulminacyjny punkt, czyli proces sądowy, w którym Atticus ma bronić czarnoskórego oskarżonego o gwałt na białej kobiecie urasta do rangi symbolu. John Grisham wyniósł na wyżyny popularności thriller prawniczy, jednak i Lee Harper nie powstydzi się spektakularnych opisów i popisów z sali sądowej. Czy Atticus Finch stoi na przegranej pozycji broniąc czarnoskórego? Na pierwszy rzut oka tak. Jednak to, co prawnik robi wykracza daleko poza salę sądową. I nie mam na myśli tu jego czynów, bo on po prostu podchodzi skrupulatnie do swojej pracy, a pewne konsekwencje, wnioski jakie ta praca wywoła.

„Zabić drozda” jest książką, która często pojawia się w zestawieniach typu „Książki, które musisz przeczytać”. Lubię odhaczać sobie takie checklisty, wiec lektura tej powieści od jakiegoś czasu chodziła mi po głowie. Powiem wam, że jestem oczarowana, jak Lee Harper z historii o tym, jak chłopiec złamał rękę wydobyła wątki tolerancji, kryzysu sumienia, a to wszystko – dzięki młodej narratorce – napisała w konwencji powieści o dorastaniu. Z jednej strony „Zabić drozda” czaruje dziecięcą beztroską, z drugiej „wali po głowie” spostrzeżeniami na temat tego, jak świat jest zorganizowany ze wszystkimi uprzedzaniami, a także „wypada i nie wypada”.

1 Lee Harper, „Zabić drozda”, tłum. M aciej Szymański, 2025, wyd. Rebis, loc. 1-7 [e-book].

Czytaj więcej »

"Kura i kaczor" Léopold Chauveau

Już dwa razy miałam okazję polecać wam bajki Leopolda Chauveau i w obu przypadkch robiłam to bez wahania. Również bez wahania sięgnęłam, po opowieść „Kura i kaczor”. Przeczytaliśmy ją razem z Juniorem i... pomyślałam sobie, ze robię się „stara kwoka”, którą zresztą autor rewelacyjnie obśmiewa w tej książce. Do „Kury i kaczora” musiały mnie przekonać argumenty trzech osób: Grzegorza Kasdepke, który we wstępie dzieli się pewnymi osobistymi doświadczeniami, Marii Raczkiewicz-Śledziewskiej (tłumaczki), która w posłowiu przywołuje też Rolanda Dahla i jego specyficzne książki dla dzieci, a na końcu samego Juniora. Ten ostatni powiedział najmniej, ale to jego słowa przechyliły szalę na korzyść „Kury i kaczora”. A co powiedział: „Mama, to było ekstra. Tu był krokodyl”.

Nie wiem, czy „Kura i kaczor” spodoba się współczesnym rodzicom, przyzwyczajonym do pięknych, ciepłych bajeczek. Mam ważenie, że Chauveau napisał satyrę dla satyry. Nawet mały Henio wtrąca się tu dużo mniej, niż chociażby w „Cudownych kuracjach doktora Popotama”, co niosło w sobie ładunek ciepła i bliskości. W „Kurze i kaczorze” opowieść toczy się płynnie, a bohaterowie realizują swoje pomysły. Wędrują sobie przez świat i chyba widzą niewiele dalej niż czubek własnego nosa. Mniemanie o sobie mają dosyć wysokie, ale czy są jacyś szczególni? Raczej odbijają się w nich cechy, których ludzie nie chcą u siebie widzieć np. kura jest uosobieniem matki, która bardzo puszy się przy każdym najmniejszym osiągnięciu swoich dzieci. Chwali się nimi, jakby były ósmym cudem świata.

W tej książce wyraźna jest satyra i czarny humor. W posłowiu tłumaczka przywołuje animacje z królikiem Bugsem, gdzie to iż ktoś został rozpłaszczony na naleśnika nie robiły na nikim wrażenia. Na tym polegał „fun”. I może nie z taką intensywnością, ale w tym kierunku idzie Chauveau oddając do tego całą gamę ludzkich zachowań w krzywym zwierciadle. Nie tłumaczy, nie ugładza. Wręcz wzmacnia przekaz dzięki satyrycznemu wydźwiękowi. Wierzy w inteligencję czytelnika. Bo dzieciaki są bystre i nawet nie wiemy jakim komentarzem mogą nas zaskoczyć.

Jest mi trochę wstyd, że zwątpiłam w Juniora, a przecież powinnam wiedzieć, że spodoba mu się czarny humor „Kury i kaczora”, bo odbija się w nim mój własny gust czytelniczy. Uwielbia, kiedy w bajce jest jakaś czarownica, wilka, albo inne groźne zwierzę wprowadzające ekscytujący pierwiastek makabry. Może nie powinnam używać tego słowa, bo źle brzmi w kontekście książki dla dzieci, a szczególnie opowiadając o tej bajce, bo kura i kaczor makabryczni nie są. To raczej tacy antybohaterowie, dzięki którym możemy pośmiać się z nas samych. Jeżeli mamy do siebie dystans.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

„Fistusie i Generał w czarnym cylindrze” Filip Porębski

Czy książka to atrakcyjny prezent? Ja wiem, że tu zaglądają sami książkożercy i bez wahania krzykną: „TAK!”. Jednak kiedy pomyślimy w kontekście dla dzieci – z pewnymi wyjątkami – nie będzie to pomysł numer jeden. Hania, bohaterka powieści „Fistusie i Generał w czarnym cylindrze” Filipa Porębskiego – jakoś szczególnie nie ciszy się z książki, jaką podarowała jej Pani Bez Domu na urodziny, ale docenia ten gest. W wolnej chwili, trochę z nudów zaczyna ją przeglądać. Nagle wokół dziewczynki zaczynają dziać się niesamowite rzeczy. Z książki wylatują dziwne stworzenia, a wraz z nimi przygoda. Hania dowiaduje się od nich, że jest wyjątkowym deckiem i w związku z tym czyha na nią tajemniczy Generał. Rusza w ekspresową podróż dookoła świata, aby stawić czoła wrogowi.

Hania dosyć szybko zdobyła moją sympatię. Mało jest takich osób jak ona. Dziewczynka nie boi się działać, kiedy widzi, że komuś źle się dzieje. W pierwszych rozdziałach pamiętała, aby poczęstować znajomą bezdomną kobietę kawałkiem urodzinowego tortu, a także stanęła w obronie kolegi w szkole. Szczególnie ta druga sytuacja wymagała od niej odwagi. Czytając „Fistusie...” pomyślałam sobie, że Hania mogłaby być wzorem również dla niejednego dorosłego.

W momencie, kiedy dziewczynka otwiera książkę zaczyna dziać się magia, a także akcja nabiera tempa. Dziwne Fistusie, wyglądające jak wielkie latające jaja, porywają dziewczynkę w wir przygody. Wszystko zaczyna dziać się bardzo szybko. Jak na mój gust, aż za szybko. Zauważyłam, że w pierwszej części książki córka nieco się nudziła. Pewnie zastanawiała się po są opisywane dane sytuacje i kiedy pojawi się obiecana – okładką i opisem – magia. I nagle dostała ją z całą intensywnością. Fistusie szybko opowiedziały kim są i jak Hania je wywołała. Wytłumaczyły dziewczynce, że jest wyjątkowa i – już, teraz, zaraz – musi pędzić pokonać Generała. Następnie szalona podróż przez Europę, aby wytropić przeciwnika. I szybki finał. Finał za jakimi ja nie przepadam, kiedy ni z tego, ni z owego bohaterka czuje – po prostu czuje – że w ten sposób pokona wroga. A ja zawsze czuję niedosyt po takich zakończeniach.

Powieść dla dzieci „Fistusie i Generał w czarnym cylindrze” prezentuje dobre wzorce. Podkreśla, że trzeba działać, kiedy drugiej osobie dzieje się krzywda. Przy czym Porębski słusznie zauważa, że osoby, które tak po prostu niosą pomoc, wstawiają się za kimś są wyjątkami, albo wyjątkowe – jak autor pięknie określa bohaterkę książki. To naprawdę zasługuje na wyróżnienie. Natomiast ja trochę żałuję, że nie została rozbudowana warstwa magiczno-przygodowa. Za szybko, za krótko, a przez pozostaje wrażenie, że za płytko. Niby dostajemy kompletną historię, ale jednak ta przygoda przemyka i nie daje nam się sobą nacieszyć.

[Egzemplarz recenzencki}

Czytaj więcej »